عـزت نــفس و اعــتماد بنفس بنیادی ترین بخش شخصیت یـک فرد می بـاشـد که در تمام جوانب زندگی فرد خود را به نـحـوی متـظـاهــر می سازد. اعتماد بنفس سالم و بالا یک ضرورت حـیـاتی و مـطـلق بـــرای هر فردی می باشد. اعتماد بنفس را می توان چنین تعریف کرد: 1)ارزش نهادن به خود. 2) شایستگی. 3) تعلق
باور و اعتقاد/ شناخت از خود/ توانایی برخورد و کنارآمدن با چالش های اساسی زندگی/تـوانـایـــی ارزیابی درست و دقیق /توانایی شناخت و پذیرش نقاط ضعف و قـوت و محدودیتهای خویش.
عوامل موثر بر اعتماد به نفس شامل موارد زیر می شود:
برخوردار از مرکز کنترل درونی/ میانه روی را در افکار، احساسات و رفتارهای خود/ قادر به پذیرش و پند گیری از اشتباهات “من اشتباه کردم” / توانایی بخشش اشتباهات خود و دیگران / مسئولیت پذیری/ فرافکنی نمی کنند/ آگاهی از نقاط ضعف و قوت خود/ بدور از خودبینی و غرور / انتقاد پذیر / پرهیز از تحقیر و تمسخر دیگران / شوخ طبع/ عدم کمال گرایی / هیچ گاه خودشان را با دیگران مقایسه نمی کنند/ نیازی به اثبات و توجیه افکار و عقاید خود به دیگران ندارند.
علت کاهش اعتماد به نفس در افراد چیست؟
افرادی که از اعتماد بنفس پایینی برخوردار میباشند دارای خصوصیات زیر هستند:
انتقاد و سرزنش از خود و دیگران/ برداشت غلط از رفتار دیگران/ احساس قربانی بودن / احساس تنهایی میکنند / احساس افسردگی، گناه و شرمساری / تردید در توانمندی / ترس از تجربه نو/ مرتباً سعی در راضی نگاه داشتن دیگران دارند «هراس اجتماعی »/ عدم مدیریت زمان / درگیر مواد مخدر و یا روابط مخرب / کمالگرا .
علت کاهش اعتماد به نفس موارد زیر است:
-وابستگی هیجانی دارند: برای دستیابی به یک احساس خوشایند به دنیای خارج خود وابسته می باشند. مانند:
-وابستگی به مواد: مانند غذا، داروها، الکل مواد مخدر به منظور پر کردن خلاء درونی خود و تسکین دردهایشان.
-وابستگی به رفتارها: مانند خرج کردن پول، قمار بازی و تماشای تلویزیون. به منظور پر کردن خلاء درونی و تسکین دردهایشان.
-وابستگی به مال: برای تعیین میزان ارزش و شایستگی خود به پول و مال وابسته هستند.
-وابستگی عاطفی : برای داشتن حس ارزشمندی، شایستگی و امنیت به توجه، پذیرش و تائید فرد دیگری (معشوق خود) وابسته میباشند.
برای تغییر در افراد و افزایش اعتماد به نفس می توانید از شیوه زیر استفاده کنید:
باور:باور به تغییر
انگیزه: تمایل به تغییر
بینش: درک خود و رفتارها
اهداف: برنامه ریزی و هدف گذاری
تمرین: تمرین و یادگیری ( الگو)
حمایت: حمایت خانوادگی، دوستان و جامعه.
پاداش به خود: به خودتان جایزه بدهید.
(برای داشتن اعتماد به نفس به فرصت های جدید « بله» بگویید.
با خود درست و صحیح حرف بزنید و از چه کنم چه کنم دست بردارید)
جلال مرادی
روان شناس بالینی