گریز تجزیه ای
جلال مرادی
ویژگی اساسی گریز تجزیه ای عزیمت ناگهانی و غیره منتظره از منزل یا مکان معمول فعالیت های روزمره و ناتوانی در به یاد آوری بخش از گذشته فرد یا تمامی آن است.
*ملاک های تشخیصی DSM-IV-TR
الف ـ اختلال بارز، سفر ناگهانی و غیر منتظره از محل همیشگی کار یا زندگی است که همراه با ناتوانی در به خاطر آوردن گذشته است.
ب ـ سردرگمی در مورد هویت شخصی و اتخاذ هویت جدید ( نسبی یا کامل)
پ ـ ناشی از مصرف مواد یا مشکل طبی نباشد.
ت ـ علایم سبب ناراحتی بالینی چشمگیر یا اختلال در کارکرد شغلی؟، اجتماعی یا دیگر کارکردهای مهم شخصی می شوند.
* سبب شناسی
شرایط آسیب زای محیطی یا اجتماعی و نیز درگیری با وجدان یا آرمان های ایگو سبب بروز چنین اختلالی می شود.
* همه گیر شناسی
شیوع این اختلال در جریان بلایای طبیعی، جنگ یا دوره های خشونت و نابسامان های اجتماعی افزایش می یابد. اکثر موارد مرد و عمدتاً نظامی بوده اند و این اختلال معمولاً در بزرگسالان گزارش می شود.
* تشخیص و خصوصیات بالینی
مدت گریز تجزیه ای از چند دقیقه تا چند ماه گزارش شده است.
پس از خاتمه گریز بیمار ممکن است علاوه بر فراموشی دچار گم گشتگی (Perplexity ) سردرگمی، رفتارهای شبه خلسه، مسخ شخصیت ، مسخ واقعیت و علایم تبدیلی می شود.
* تشخیص افتراقی
ـ از فراموشی تجزیه ای افتراق یابد.
ـ صرع و تشنج بررسی شود.
ـ سردرگمی افراد ناشی از بیماری طبی بررسی شود.
ـ نفع شخصی، فرار از مالیات، سربازی و... بررسی شود.
ـ در هیپنوتیزم یا مصاحبه به وسیله دارو ، علایم ناشی از اختلال به همان صورت اولیه است.
ـ تمارض بررسی شود.
* سیر و پیش آگهی
ازچند ساعت تا چند روز طول می کشد. احتمال دوره های تکرار شونده در برخی بیماران وجود دارد.
* درمان
این اختلال را معمولاً با روان درمانی پویشی التقاطی درمان می کنند؛ که هدف آن بازیافت حافظه و تجربیات اخیر فرد است.
از هیپنوتیزم و آموبار بیتال برای مصاحبه و برای تسهیل بازیافت حافظه استفاده می شود و همچنین درمان طبی و مراقبت غذایی مورد توجه قرار گیرد.
به منظور جلوگیری از آسیب یا خودکشی مراقبت روان پزشکی ضروری است.
به منظور ترمیم موقعیت فردی، مشکلات خانوادگی، جنسی، شغلی یا قانونی اولیه مداخلات اجتماعی و خانواده درمانی ضروری است.
درمان نهایی، درمان یکپارچه سازی هویت ها و کار در خلال و ادغام خاطرات تجربیاتی است که زمینه ساز گریز بوده اند.
منبع:
سادوک، بنجامین؛ سادوک ، ویرجینیا.( 2007). خلاصه روانپزشکی: علوم رفتاری/ روانپزشکی بالینی . جلد دوم، ویراش دهم، ص 263- 262 . ترجمه: رضاعی، فرزین. تهران. ارجمند.
