« اختلالات اضطرابي »
تعريف :
اضطراب عبارت است از وضعيت غير طبيعي به صورت احساس نگراني شديد همراه با علايم جسمي ناشي از پركاري سيستم اتونوم. اضطراب متفاوت از ترس است كه علت شناخته شده اي دارد .
تشخيص نشانه ها و علايم :
علايم و نشانه هاي اختلالات اضطرابي به دو دسته جسمي و رواني تقسيم مي شوند، علايم جسمي شامل لرزش، پرش هاي عضلاني، احساس لرز، كمردرد، سردرد، تنگي نفس، زود خسته شده، علايم پركاري اتونوم به صورت برافروختگي يا رنگ پريدگي، طپش قلب، تعرق، دستان سرد، اسهال، خشكي دهان، تكرار ادرار مي باشد. علايم رواني شامل احساس ترس، اشكال در تمركز، بي خوابي، است.
طبقه بندي :
اختلالات اضطرابي حالت هايي هستند كه در آن نشانه هاي رواني و جسمي اضطراب به صورت بارز و مداوم ديده مي شود و اين نشانه ها را نمي توان به اختلال ديگري نسبت داد. اختلالات اضطرابي به دو دسته تقسيم مي شوند. آنهاي كه نشانه هاي مداوم دارند ( اختلال اضطراب منتشر ) و آن هايي كه به طور دوره اي نشانه دارند. اختلالات اضطرابي دوره اي دو دسته : آنهايي كه در موقعيت هاي خاص ايجاد مي شوند ( اختلال اضطرابي فوبيك ) و آن ها كه در هر موقعيتي ممكن است بروز كنند ( اختلال پانيك ). اختلال اضطرابي فوبيك به فوبياي ساده، فوبياي اجتماعي، و آگورافوبيا طبقه بندي مي شود.
اختلال اضطراب منتشر :
فردي كه به اختلال اضطراب منتشر مبتلا است، ظاهر مشخصي دارد. چهره نگران، پيشاني پرچين و چروك، وضعيت پرتنش، بي قرار، و گاهي دچار لرزش، پوست رنگ پريده و غالباً دچار تعريق ( به ويژه در دست و پا وزير بغل ) از مشخصه هاي بيكاري است. آمادگي فرد براي گريه، كه گاهي به غلط تشخيص بيمناك دارد. سردرد به طور مشخصي به شكل انقباضي يا فشاري است و معمولاً به صورت دوطرفه در جلو يا پشت سر مي باشد. درد، به ويژه در ناحيه پشت و نشانه ها، يك شكايت شايع ديگر است خواب هم به طرز مشخصي دچار اختلال مي گردد. وقتي به رختخواب مي روند، بيدار و نگران در بستر دراز مي كشند؛ در نهايت هم كه به خواب مي روند، به طور متناوب بيدار مي شوند. اغلب خواب هاي ناخوشايند مي بينند؛ بعضي اوقات دچار وحشت شبانه مي شوند و ناگهان با ترس شديد از خواب مي پرند گاهي كابوسي را كه ديده اند به خاطر مي آورند و گاهي هم نمي توانند علت اين همه ترس چيست.
شيوع :
اختلال اضطراب منتشر تقريباً 50 مورد در هر 1000 نفر اتفاق مي افتد. شيوع آن در زنان نسبت به ميزان اندكي بيشتر است. اين اختلال در ميان بيماران داراي نشانه هاي روان شناختي در مراقبت هاي اوليه به وفور ديده مي شود.
درمان :
بيماران دچار اختلال اضطراب منتشر اغلب تحت درمان با بنزوديازپين ها قرار مي گيرند. هر چند با اين درمان بيماران بهبود مي يابند، بسياري از آنها با قطع درمان دچار عود مي شوند و در صورت مصرف طولاني مدت ممكن است وابستگي به وجود آيد. داروهاي ضدافسردگي و سه حلقه اي و SSRI علاوه بر اثرات ضد افسردگي، ضداضطراب هم هستند و وابستگي ايجاد نمي كنند. هر چند اثر بلندمدت اين داروها ضد اضطراب است، اما در ابتداي مصرف ممكن است اضطراب را افزايش دهند، به همين علت آن ها را با احتياط شروع مي نمايند.
اختلالات اضطرابي فوبيك :
نشانه هاي اختلال اضطرابي فوبيك همانند نشانه هاي اختلال اضطراب منتشر است، اما در موقعيت هاي خاصي بروز مي كنند. اختلالات فوبيك دو ويژگي مشخص ديگر نيز دارند : اجتناب از شرايطي كه باعث شروع اضطراب مي شوند و اضطراب پيشايند كه در مواقع احتمال برخورد با آن شرايط بروز مي كند. شرايطي كه باعث شروع اضطراب مي شوند عبارتند از : موقعيتهايي مثل مكان هاي شلوغ، موجودات زنده مثل عنكبوت و پديده هاي طبيعي مثل رعد و برق. به علت اهداف باليني، مي بايشت با سه گروه اصلي از اختلالات فوبيك آشنا بود : فوبياي ساده، فوبياي اجتماعي آگورافوبيا.
فوبياي ساده :
فردي كه به فوبياي ساده مبتلا است، در حضور موقعيت يا موردي خاص يا هنگامي كه انتظار برخورد با آن موقعيت را دارد، دچار اضطراب نامناسبي مي شود و تمايل به اجتناب از آن مورد يا موقعيت را دارد. مثلاً شخصي كه از طوفان مي ترسد، حتي هنگامي كه ابرهاي سياه ظاهر مي شوند كه احتمال دارد مقدمه طوفان باشند، ممكن است بسيار مضطرب شود.
· فوبيا از خون تزريق و آسيب : اين فوبيا با فوبياهاي ساده ديگر از اين جهت متفاوتند كه به جاي واكنش معمول سمپاتيك نوعي پاسخ وازوواگال شديد ايجاد مي كنند غش كردن در اين فوبياها پديده شايعي است.
· فوبيا از اقدام دندان پزشكي : تقريباً 5درصد از بزرگسالان ترس خاصي از اينگونه اقدامات دارند و گاهي آن قدر شديد مي شود كه از هر گونه اقدام دندان پزشكي اجتناب مي كنند، به طوري كه دندان ها به پوسيدگي وخيمي مبتلا مي شوند.
· فوبيا از ادرار كردن : افراد دچار اين فوبيا هنگامي كه مي خواهند در توالت هاي عمومي ادرار كنند دچار اضطراب مي شوند. عده ي ديگري وقتي دور از خانه هستند به طور مكرر نياز به دفع ادرار پيدا مي كنند، ترس از بي اختياري شدن دارند و زندگي خود را طوري ترتيب مي دهند كه هرگز از توالت هاي عمومي دور نباشند. بعضي از بيماران هم دچار نشانه هاي مشابهي در مورد دفع مدفوع مي شوند.
· فوبيا از استفراغ : افراد دچار اين نوع فوبيا از اين مي ترسد كه در اماكن عمومي مثل اتوبوس يا قطار دچار استفراغ شوند، يا ترس از اين دارند كه ديگران اين كار را انجام دهند.
· از ذهن بعضي از افراد مكرراً افكار ترسناكي مي گذرد مبني بر اينكه ممكن است سرطان يا بيماري هاي وخيم ديگر داشته باشند. اين ترس ها نوعي علائم خودبيمارانگاري هستند.
· شيوع : فوبياي ساده شايع اند اما اندكي از مردم به دنبال درمان هستند. شيوع يك ساله تقريباً 100 مورد در 1000 نفر است.
تهيه و گردآوري: جلال مرادي
