اختلال افسردگی پس زایمانی
جلال مرادی
روان شناس بالینی
اختلال افسردگی دارای چه علائمی است؟
ویژگی عمده اختلال افسردگی یک دوره زمانی حداقل 2 هفته ای است که در ضمن آن یا خلق افسرده یا بی علاقگی و یا فقدان احساس لذت تقریباً در همه فعالیت ها وجود دارد. در کودکان و نوجوانان ، خلق ممکن است تحریک پذیر باشد تا غمگین.
الف ـ همچنین فرد باید دست کم چهار نشانه دیگر از فهرست زیر را داشته باشد: تغییر در اشتها یا وزن ( کاهش قابل ملاحظه وزن بدون پرهیز یا رژیم غذایی خاص یا افزایش قابل ملاحظه وزن)، خواب (بی خوابی یا خواب زدگی تقریباً همه روزه)، و فعالیت روانی ـ حرکتی (بی قراری یا کندی روانی ـ حرکتی که صرفاً احساسی نبوده و از سوی دیگران قابل مشاهده باشد)؛ کاهش انرژی؛ احساس بی ارزشی یا گناه؛ اشکال در تفکر، تمرکز یا تصمیم گیری (کاهش توانایی تفکر یا تمرکز، یا بی تصمیمی) ؛ یا افکار عود کننده درباره مرگ و خودکشی؛ طرح نقشه و یا اقدام به خودکشی.
ب ـ این نشانه به دلیل مشکلات جسمی و اختلال های دیگر ایجاد نشده باشد.
ج ـ نشانه ها موجب پریشانی یا اختلال قابل ملاحظه بالینی در زمینه های کارکرد اجتماعی، شغلی، یا سایر زمینه های مهم شده باشد.
دـ نشانه ها ناشی از اثرات فیزیولوژیایی مستقیم مواد ( مانند سوء مصرف مواد، دارو یا درمان داروی) یا یک بیماری جسمانی (کم کاری تیروئید ) نباشد.
هـ ـ نشانه ها بر اثر دغدیدگی فرد نباشد.
میزان شیوع این اختلال در بین زنان بیشتر از مردان است . البته در فرهنگی های مختلف مواردی مانند کسالت، غمگینی بدون در نظر گرفتن موارد تشخیص به افسردگی نسبت داده می شود و این در حالی است که فرد که علائم و نشانه های افسردگی را ندارد.
میزان شیوع از 10 تا 25 درصد برای زنان متغییر است و به طور کلی بین 5 تا 9 درصد در نوسان است. افسردگی خود به انواع مختلفی تقسیم می شود که می توان به طور خلاصه به موارد زیر اشاره کرد:
ـ اختلال افسردگی عمده (دوره منفرد و عود کننده)، اختلال افسرده خویی، اختلال دو قطبی نوع II (مختلط، نامشخص هیپومنیک و افسرده) و اختلال ادواری خویی.
میزان درمان و نحو کار کردن با این اختلال ها به تناسب شدت و نوع اختلال و مشکلات همراه متفاوت است ولی به طور کلی الگوی فصلی بر همه آنها تاثیر مستقیم دارد.
شاخص با شروع پس زایمانی
شاخص افسردگی با شروع پس زایمانی می تواند برای دوره افسردگی عمده، منیک، یا مختلط و... طی 4 هفته پس از توا=لد نوزاد روی دهد، به کار گرفته می شود.
به طور کلی ، نشانه های دوره افسردگی عمده، منیک، یا مختلط پس زایمانی تفاوتی با نشانه های خلقی غیر پس زایمانی ندارد.
نشانه هایی که در دوره های پس زایمانی شایع هستند، عبارتند از نوسانات خلقی، نا استواری خلقی، نگرانی و اشتغال فکر درباره سلامتی نوزاد، که شدت آن ممکن است از دلواپسی زیاد تا هذیان های آشکار متغیر باشد، اما این نشانه ها مختص آغاز پس زایمانی نیستند. وجود نشخوارهای فکری شدید یا هذیانی درباره نوزاد با افزایش قابل توجه خطر آسیب زدن به نوزاد همراه است.
لازم به ذکر است دوره های خلقی پس زایمامی از «غمگینی زایمانی» که تقریباً 70 درصد زنان طی 10 روز نخست بعد از زایمان به آم دچار می شوند و پدیده ای گذرا است که کارکردها را مختل نمی کند متفاوت است.
بررسی ها نشان می دهد که نشانه های خلقی، و اضطراب طی آبستنی، و همچنین «غمگینی زایمانی» خطر دوره افسردگی عمده پس زایمانی را افزایش می دهد.
راه کارهای پیشگیری از تشدید و درمان اختلال افسردگی چیست؟
ـ درمان حمایتی و خانواده درمانی
-استفاده از نور لطیف درخشان.
ـ بهترين نتايج با انجام روان درماني يا مشاوره همراه با دارو درماني حاصل ميشوند. که شامل موارد زیر می شود:
شناخت درمانی يا رفتار درماني (هدف آن تغيير افكار منفي به افكار مثبت است و آگاهی از وضعیت خود)؛ اصلاح روابط بين فردي (هدف آن بهبود برقراري روابط با ديگران است)؛ پيوستن به گروههاي حمايتي: اين گروهها به بسياري از افراد كمك ميكنند كه در جمعي كه همگي مشكلات كمابيش مشابهي دارند، مشكلات خود را مطرح كنند و در اين بين، بذر دوستيهاي زيادي نيز ريخته خواهد شد.
منابع :
- انجمن روان شناسی آمریکا . متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی.(2000). {ویرایش چهارم}. مترجمان: نیکخو، محمد رضا؛ آوادیس یانس هامایاک. {ویرایش 2}. تهران: انتشارات سخن.
