گزارش:
میزگرد علمی ـ پژوهشی با عنوان ارائه روش آنالیز مواد مخدر از روی اثر انگشت
تاریخ :
04/02/1392
مدعوین:
آقای دکتر مرتضی غلامی ، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی
خلاصه جلسه:
اثر انگشت از ترشح بافت های بدن به وجود می آید اثر انگشت انسان علاوه بر خاصیت ذاتی خود به عنوان هویت منحصر به فرد هر شخص، دارای برخی اطلاعات زیستی و ملکولی از شخص می باشد. از چند هزار سال پیش در چین ، مصر و ایران اهمیت اثر انگشت و ویژگی خاص آن شناخته شده است. از لحاظ تاریخی، تلاش ها برای کسب اطلاعات شیمیایی از اثر انگشت، روی پروفایل متابولیت های سلول های موجود در اثر انگشت افراد مختلف، استفاده از تکنیک های دستگاهی نوین جهت تشخیص انواع مواد و اخیراً روی تشخیص مواد مخدر و داروهای باقیمانده در اثر انگشت، توسط نانو ذرات متصل به آنتی بادی های ویژه متمرکز شده اند. وقتی یک اثر انگشت بر روی یک سطح می ماند، علاوه بر اطلاعات هویتی ، اطلاعات زیستی فرد را نیز با خود دارد بنابراین از این بافت ها می توان حتی DNA را نیز استخراج کرد.
مواد مصرف شده توسط فرد در تمامی بافت های بدن توزیع می شود و اثر انگشت هم این آثار را در خودش دارد. از طریق نانو مواد می توان بیشترین اطلاعات را از اثر انگشت استخراج کرد. در طی چند سال اخیر، مطالعات اندکی روی روش های حساس کروماتوگرافی و اسپکترومتری جرمی جهت تشخیص باقیمانده مواد در اثر انگشت استفاده شده است. در این پژوهش از نمونه برداری از اثرات انگشت بوسیله حلال های شیمیایی و استفاده از تکنیک های کروماتوگرافی گازی/ اسپکترومتری جرمی (GC/MS) و کروماتوگرافی مایع با کارایی بسیار بالا (UHPLC) / اسپکترومتری جرمی (QTOF) تلاش شد تا پس از بهینه سازی روش بعضی مواد مخدر از اثر انگشت استخراج و شناسایی شود. نمونه برداری با استفاده از اسلایدهای شیشه ای و استخراج با انواع حلال های شیمیایی انجام شد. آنالیز و تشخیص بقایای مواد با استفاده از کروماتوگرافی مایع / اسپکترومتری جرمی و همینطور با استفاده از مشتق سازی و کرماتوگرافی گازی و اسپکترومتری جرمی به عنوان روشی حساس تر، که قابلیت انجام در داخل کشور را نیز دارد، منجر به تشخیص مقادیر بسیار اندک مواد مخدر در نمونه های موجود گشت.
روش به این گونه است که ذرات نانو مواد مصرفی را به رنگ های مختلف تبدیل می کنتد که تشخیص را آسان می نماید . در این روش می توان با اطمینان به تشخیص نهایی رسید.
روش نمونه برداری از اثر انگشت از طریق اسلایدهای مخصوص انجام می شود و با استفاده از محلول های سدیم هیدرو کسید یا کلروفرم، مواد موجود در اثر انگشت را تجریه می کنند.
همچنین اسم این شاخه متابولومیکس نیز هست. شاخه ای که از طریق آنالیز دستگاهی ، بیوسنتز و بیوانفورماتیک استوار است. این رشته می تواند علاوه بر تشخیص مواد موجود در بدن، ناهنجاری های بدن را نیز تشخیص دهد.
نتایج:
نتایج این پژوهش می تواند به عنوان مقدمه ای جهت تشخیص باقیمانده مواد مخدر در اثر انگشت و در نهایت ارائه یک روش استاندارد جهت آنالیز این مواد گردد. در آینده ای نزدیک شاهد تولید کیت های مخصوص تشخیص مواد مخدر خواهیم بود این کیت ها بر اساس واکنش نانویی مواد بر مولکول طراحی خواهند شد بنابراین تشخیص را از لحاظ هزینه و زمان مقرون به صرفه خواهد کرد و حتی توزیع گسترده آن نیز امکان پذیر است.
جلال مرادی
روانشناس بالینی
